Suy thận mạn lọc máu chu kỳ: tuân thủ điều trị để sống khỏe mỗi ngày

          Suy thận mạn là một trong những bệnh lý mạn tính ngày càng phổ biến và có xu hướng gia tăng tại Việt Nam. Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn cuối, chức năng của thận suy giảm nghiêm trọng, người bệnh phải điều trị thay thế bằng lọc máu chu kỳ (chạy thận nhân tạo) để duy trì sự sống.

          Tuy nhiên, lọc máu chỉ là một phần của quá trình điều trị. Để hạn chế biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ, người bệnh cần tuân thủ đầy đủ lịch lọc máu, chế độ dinh dưỡng, dùng thuốc đúng chỉ định và theo dõi sức khỏe thường xuyên.

1. THẬN CÓ VAI TRÒ GÌ ĐỐI VỚI CƠ THỂ?

          Thận không chỉ có nhiệm vụ tạo nước tiểu mà còn đảm nhận nhiều chức năng quan trọng giúp cơ thể hoạt động bình thường. Mỗi ngày, thận giúp loại bỏ các chất cặn bã và độc tố sinh ra trong quá trình chuyển hóa như ure, creatinin, acid uric… thông qua nước tiểu. Nếu các chất này không được đào thải, chúng sẽ tích tụ trong máu và gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như tim, phổi, gan và não.

          Bên cạnh đó, thận còn giúp cân bằng nước, muối và môi trường axit – kiềm trong cơ thể, đồng thời sản xuất một số hormone quan trọng như hormone kích thích tạo hồng cầu, giúp phòng ngừa thiếu máu, và vitamin D dạng hoạt động, giúp hấp thu canxi và duy trì hệ xương chắc khỏe.

          Khi bị suy thận mạn, những chức năng này dần suy giảm, kéo theo nhiều rối loạn và biến chứng nguy hiểm.

2. SUY THẬN MẠN CÓ THỂ GÂY RA NHỮNG BIẾN CHỨNG NÀO?

          Ở giai đoạn đầu, suy thận mạn có thể chưa có nhiều triệu chứng rõ rệt. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh có nguy cơ gặp nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

          Tăng huyết áp – biến chứng thường gặp nhất

          Thận suy khiến cơ thể giữ muối và nước nhiều hơn, đồng thời tiết ra các chất làm huyết áp tăng cao. Người bệnh có thể xuất hiện đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi hoặc đo được huyết áp rất cao. Nếu không kiểm soát tốt, tăng huyết áp có thể dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

          Suy tim do cơ thể giữ quá nhiều nước

          Khi lượng dịch trong cơ thể tăng lên, tim phải làm việc nhiều hơn. Người bệnh có thể bị khó thở, phù chân tay, mệt mỏi, gan to hoặc suy tim nếu không được điều trị và lọc máu đầy đủ.

          Thiếu máu kéo dài

          Thận suy làm giảm sản xuất hormone tạo hồng cầu, khiến người bệnh thường xuyên xanh xao, chóng mặt, mệt mỏi, giảm khả năng lao động và ăn uống kém.

          Ảnh hưởng đến gan

          Độc tố tích tụ lâu ngày trong cơ thể làm gan phải hoạt động nhiều hơn. Người bệnh có thể mệt mỏi, vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc bụng chướng nếu xuất hiện tổn thương gan.

          Ứ dịch ở phổi hoặc bụng

          Khi cơ thể giữ quá nhiều nước, dịch có thể tích tụ ở màng phổi hoặc ổ bụng. Người bệnh sẽ thấy tức ngực, khó thở, bụng căng to hoặc không thể nằm đầu thấp.

          Đây đều là những biến chứng có thể phòng ngừa hoặc hạn chế nếu người bệnh tuân thủ điều trị đúng hướng dẫn.

3. VÌ SAO NGƯỜI BỆNH PHẢI LỌC MÁU CHU KỲ ĐÚNG LỊCH?

          Khi suy thận mạn bước sang giai đoạn cuối, thận gần như không còn khả năng lọc chất độc và loại bỏ lượng nước dư thừa. Lúc này, máy lọc máu sẽ thay thế một phần chức năng của thận.

          Lọc máu chu kỳ giúp:

• Loại bỏ các chất độc tích tụ trong máu.
• Loại bỏ lượng nước dư thừa trong cơ thể.
• Duy trì cân bằng dịch và các chất điện giải.
• Giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, hô hấp và thần kinh.

          Nhiều người bệnh cảm thấy khỏe hơn nên tự ý bỏ buổi lọc hoặc rút ngắn thời gian lọc máu. Đây là một sai lầm rất nguy hiểm. Ban đầu cơ thể có thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt, nhưng các chất độc sẽ tiếp tục tích tụ và gây tổn thương tim, não, gan, phổi, làm sức khỏe suy giảm nhanh chóng, thậm chí đe dọa tính mạng.

          Người bệnh cần đi lọc máu đầy đủ số buổi và đúng thời gian theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý bỏ hoặc thay đổi lịch lọc máu.

4. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG – “CHÌA KHÓA” GIÚP KIỂM SOÁT BỆNH

          Dinh dưỡng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với người bệnh suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ. Một chế độ ăn phù hợp sẽ giúp hạn chế tích tụ chất độc, kiểm soát huyết áp và giảm gánh nặng cho cơ thể:

          – Giảm muối: người bị suy thận mạn phải hạn chế lượng muối đưa vào cơ thể vì thận không lọc được muối sẽ tích lại trong cơ thể gây tăng huyết áp, suy tim, phù.

          – Hạn chế nước: nên dùng nước đun sôi để nguội, nước rau luộc, nước ép trái cây. Lượng nước uống mỗi ngày bằng lượng nước tiểu ngày hôm trước cộng thêm 300 ml – 500 ml.

          – Ăn giảm đạm: để hạn chế tăng nhanh các chất độc do tiêu hóa chất đạm.

          – Các loại rau ăn được: cải bắp, đậu đũa, giá đỗ, bầu, bí xanh, mướp, su su, hành lá, đậu cô ve, cải xanh, cải thìa, củ cải trắng, cà chua, cà rốt.

          – Các loại trái cây ăn được: nho ngọt, dưa hấu, vải, bưởi, dứa , mận, chanh, nho chua, xoài chín, quýt, táo tây, lê, ổi, na, táo ta, đu đủ chín, hồng đỏ, hồng ngâm.

          – Những thức ăn nên hạn chế

• Khoai tây, đậu, đỗ, lạc, vừng
• Rau ngót, rau muống, rau dền
• Các phủ tạng động vật như gan, dạ dày, ruột, óc, tim…

          * 5 ĐIỀU NÊN LÀM:

          – Bổ sung đủ năng lượng cho cơ thể: 30 – 35 kcal/kg/ ngày

          – Tăng thêm lượng đạm: ăn đạm động vật 1,1 – 1,4 g/kg/ngày

          – Vừa đủ chất béo : <40 g dầu ăn/ ngày

          – Chọn trái cây rau củ ít kali: ăn khoảng 200 g trái cây, 300 g rau củ cho cả ngày.

          – Ăn nhạt: chỉ nên ăn < 6 g muối/ ngày (tương đương với 1 thìa cà phê gạt ngang).

          * 5 ĐIỀU NÊN TRÁNH:

          – Thức ăn chứa nhiều cholesterol (mỡ lợn, bò, da lợn, nội tạng, hải sản, xúc xích…)

          – Thức ăn nhiều phospho (phomai, lòng đỏ trứng, nội tạng, cua, hải sản, các loại đậu, thức ăn khô, socola…)

          – Thức ăn nhiều muối: dưa muối, cà muối, các loại mắm, đồ khô, đồ hộp, hạt nêm, thức ăn chế biến sẵn…

          – Không uống bia rượu

          – Không hút thuốc lá.

Hình ảnh: BVĐK Thái Bình khuyến cáo Chế độ dinh dưỡng cho người suy thận mạn lọc máu chu kỳ.

         5. DÙNG THUỐC ĐÚNG CHỈ ĐỊNH – KHÔNG TỰ Ý NGỪNG THUỐC

          Bên cạnh lọc máu và chế độ ăn, người bệnh suy thận mạn thường phải sử dụng nhiều loại thuốc để điều trị các biến chứng.

          Thuốc điều trị thiếu máu

          Người bệnh có thể được chỉ định thuốc kích thích tạo hồng cầu kết hợp bổ sung sắt. Hai nhóm thuốc này cần sử dụng đúng liều, đúng thời điểm và được theo dõi định kỳ qua các xét nghiệm máu.

          Thuốc điều trị tăng huyết áp

          Nhiều người bệnh cần sử dụng từ một đến nhiều loại thuốc huyết áp để kiểm soát huyết áp ổn định. Không tự ý bỏ thuốc khi thấy huyết áp bình thường.

          Thuốc điều trị các biến chứng khác

          Tùy từng tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị suy tim, bảo vệ chức năng gan hoặc bổ sung dinh dưỡng chuyên biệt cho người bệnh suy thận.

          LƯU Ý: Người bệnh tuyệt đối không tự mua hoặc tự ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị.

          Để được tư vấn thông tin chi tiết, các gói khám cũng như cách đặt lịch khám bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Thái Bình, quý khách vui lòng liên hệ số HOTLINE:

• Đặt lịch đăng kí khám bệnh: 02273.841.730/ 02273.830.158 hoặc 0868.530.112/ 0377.830.895
• Tư vấn, hướng dẫn: 02273.831.102
• Khoa Thận Nhân tạo: 02273.641.118

PHÒNG CTXH – KHOA THẬN NHÂN TẠO